دانستنی های اولیه در مورد مرغ عشق


از ابتدا به ساکن بیایید قول بدهیم تمام سعی خود را در حفاظت و نگهداری از این موجودات زیبا به عمل بیاوریم و تمام همت خود را بکار ببندیم تا در اثر بی توجهی ، حق زندگی را از آنها نگیریم.


موطن مرغ عشق

وطن مرغ عشق قاره استرالیاست ، این طوطی موجدار کوچک حدود 160 سال است که به عنوان حیوان خانگی رایج شده . در سال 1840 اولین مرغ عشق ها توسط محقق انگلیسی به نام جان گولد به اروپا برده شد. گولد منطقه اصلی زیست و تولید مثل پرنده را جنوب و جنوب غربی استرالیا میداند ، در این مناطق مرغ عشق های وحشی در فصل بهار در گروههای بزرگ به تولید مثل می پردازند.مدت زمان تولید مثل پرنده به طور غیر مستقیم به بارندگی وابسته است چراکه تخم های نیمه رسیده علوفه ها خوراک جوجه های این پرنده را تشکیل می دهند. مرغ عشق در سوراخ درختان مناطق مناسبی را برای تخمگذاری یافته و شروع به تخمگذاری میکند؛ این پرنده در گروههای بزرگ و در محیطی محدود لانه سازی کرده و شروع به زادآوری می نماید و همانطور که گفته شد تعداد دفعات زادآوری به میزان خوراک مورد نیاز جوجه ها بستگی دارد و در صورت عدم وجود غذای کافی پرندگان دسته جمعی به مناطق دیگر کوچ می کنند.


نگاهی سریع به شروع تکثیر مرغ عشق به دست انسان

اولین مرغ عشق ها را جان گولد در سال 1840 به انگلستان برد و در حدود سال 1846 مرغ عشق به فرانسه وارد شد و با موفقیت مورد تکثیر قرار گرفت ، در سال 1855 مرغ عشق در آلمان تکثیر گردید اما صرف نظر از اولین تکثیرها باید خاطر نشان کرد که هلندی ها و بلژیکی ها بودند که مرغ عشق را اهلی و خانگی کردند . در این مدت و طی اهلی شدن مرغ عشق ، اولین رگه ها و نژادهای مختلف پدیدار شد (لازم به ذکر است که مبحث نژادشناسی مرغ عشق بسیار گسترده بوده و خود نیاز به مقاله ای جداگانه دارد که در آینده ای نزدیک و اگر عمری باقی بود و توفیقی حاصل گردید در این باره مقاله ای بسیار جامع را تهیه خواهم کرد و در دسترس علم پژوهان عزیز قرار خواهم داد).

شاید به جرات بتوان گفت خرید یک پرنده آن هم بوسیله یک شخص مبتدی از نگهداری آن مهمتر و خطیرتر است چراکه در صورت عدم دقت احتمال خرید یک پرنده بیمار وجود دارد که این کار علاوه بر دلسرد کردن فرد ، دیگر پرندگان او و همچنین گاه خودش را در معرض ابتلا به امراض خطرناک قرار خواهد داد.
برای اینکه خرید مناسبی داشته باشیم یا باید به همراه یک شخص ماهر و متخصص اقدام به این کار کنیم و یا از منابع معتبر و تجربیات دیگران (به علاوه کمی آزمون و خطا) استفاده نماییم ؛ به طور قطع و یقین به همراه بردن یک شخص متبهر شانس خریدن یک پرنده ایده آل را بسیار بالا می برد اما همیشه این کار ممکن نیست پس باید فوت و فن این کار را آموخت تا در صورت لزوم بتوان از آن استفاده کرد.


نکاتی که در هنگام خرید باید به آن توجه کرد
1- مرغ عشق باید سر حال و شاد باشد و مرتبا جست و خیز کرده و آواز بخواند ، البته ساکت و آرام بودن پرنده صرفا به معنای بیمار بودن آن نیست چراکه عموما مرغ عشق ها در طول روز نیز می خوابند.
2- پرهای پرنده باید مرتب باشد ، مرغ عشق مریض به پرهایش رسیدگی نمی کند و پرهایش کثیف و به هم ریخته می باشد.
3- پرهای مخرج ( محل دفع فضولات ) پرنده باید به صورت کرکهای سفید و تمیز بوده و همچنین خود مخرج صورتی رنگ باشد ، با فوت کردن به این قسمت می توانید به این قضیه پی برد.
4- چشمهای پرنده سالم ، گرد و براق و سیاه است (البته نژاد آلبینو دارای چشمهایی قرمز است) اگر پرنده در حالت استراحت نباشد ، نباید چشمهایش خمار و بی حال باشند.
5- پاهای مرغ عشق سالم و جوان فلسهای تمیز ، نرم و لطیف دارد.
6- دم پرنده سالم همیشه در راستای بدنش می باشد.
7- مدفوع پرنده نباید حالت آبکی داشته باشد (برای مطلع شدن به کف قفسی که پرنده در آن قرار دارد نگاه کنید).
اگر در هنگام خرید به این نکات توجه کنید می توانید مطمئن باشید که انتخاب شما صحیح خواهد بود.

تغذیه‌

غذای‌ اصلی‌ مرغ‌ عشق‌ در اسارت‌ و آزادی‌ دانه ‌است‌. دانه‌ها شمال‌ 2 گروه‌ مهم‌ هستند :

1- دانه‌ غلات‌: کربوهیدرات‌ زیاد وچربی‌ کم‌ دارند ، مانند ارزن‌ (طبیعتش سرد و خشک می باشد و دانه ایی قلیایی و سرشار از پروتئین و منبعی غنی از ویتامین A و فسفر و املاح معدنی گوناگون است) و ذرت‌.

2- دانه‌های‌ روغنی‌ : چربی‌ زیاد وکربوهیدرات‌ کم‌ دارند ، مانند تخم‌ کتان (طبیعتش گرم بوده و حاوی انواع ویتامین و ترکیبات کربوهیدرات و املاح معدنی میباشد) یا تخم‌ آفتابگردان‌.‌
غذای‌ مناسب ‌مرغ‌ عشق‌ ارزن‌ می‌باشد ولی‌ این‌‌ غذای‌ کاملی‌ نیست‌ بویژه‌ هنگام‌ تولید مثل ‌و برای‌ بالانس‌ کردن‌ آن‌ اضافه‌ کردن‌ یک‌ دانه‌ روغنی‌ (مانند تخم‌ کتان‌) لازم‌ است ‌. علاوه‌ بر اینها سبزیجات‌ (مانند هویج ‌، کلم‌) ، میوه‌های‌ تازه‌ (مانند سیب‌) و نیز مکمل‌ توصیه‌ می‌شوند. باید توجه‌ داشت‌ که‌ هر نوع‌ تغییر جیره‌ به‌ تدریج ‌انجام‌ شود.

نکته : حتما به ازای هر یک کیلو ارزن 200 گرم تخم کتان با آن مخلوط کنید نه بیشتر و نه کمتر چون تخم کتان یه دانه روغنیست و برای تامین بسیاری از مواد بدن آنها ، مخصوصا برای گرفتن نطفه موثر میباشد.
شما می توانید هفته ای 2_3 بار به اندازه یک قاشق غذاخوری برنج ( به صورت کته ) به مرغ عشق بدهید.

سبزیجات و میوه: سبزیجاتی مثل شوید ، جعفری ، کاهو (برگ کاهو طبیعتی سرد دارد و تامین کننده کلسیم و آهن و اشتها آور و ضد یبوست میباشد) ، هویج (طبیعتی گرم دارد و سرشار از ویتامین A و املاح معدنیست) و میوه هایی چون سیب (طبیعتی معتدل داشته و سرشار از ویتامینهای گوناگون است) را همواره در برنامه غذای آنها بگنجانید.

تخم مرغ: تخم مرغ را به صورت آبپز شده در اختیار آنها بگذارید(هفته ای 1 یا 2 مرتبه).


جوانه ها : کامل ترین و حیاتی ترین بخش جیره غذایی مرغ عشق است (که متاسفانه بسیار مورد غفلت قرار میگیرد). دانه ها در هنگام جوانه زدن ،‌مملو از ویتامینها و پروتئین ها ، املاح معدنی ، کربوهیدراتها و قندهای طبیعی میشوند و برای مصرف مرغ عشقها بخصوص جوجه ها بسیار مفید است ، حداقل هفته ای یک بار به آنها جوانه گندم بدهید.


مکمل‌: دو مکمل‌ مهم‌ برای‌ مرغ‌ عشق‌ سنگریزه‌ (یا شن‌) و کف‌ دریا می‌باشند.
استفاده از كف دريا و سنگريزه در برنامه غذايي پرنده بسيار ضروريست ولی متاسفانه كمتر مورد توجه قرار ميگيرد .
پرندگان‌ دانه ‌خوار از جمله ‌مرغ‌ عشق‌ اغلب‌ قبل‌ از خوردن‌ دانه‌ اقدام‌ به‌ خوردن‌ سنگریزه‌ می‌کنند. سنگریزه ‌در سنگدان‌ پرنده‌ کمک‌ به‌ شکستن‌ دانه‌ کرده‌ ونقش‌ مهمی‌ در هضم‌ آن‌ دارد. باید توجه‌ داشت‌ که‌ سنگریزه‌ آلوده‌ نباشد.سنگریزه را هم میتوان با ارزن مخلوط کرد(البته با نسبت خیلی اندک) و هم میتوان جداگانه در یک ظرف دهان گشاد ریخته و در کف قفس گذاشت.
مي توانید پوست تخم مرغ را به سنگریزه ها اضافه کنید (برای تامین کلسیم ) ولي بايد قبل از آن به مدت 20 دقيقه در آب بجوشانید.
کف دریا پوسته نوعی نرم تن دریاییست که حاوی کلسیم بوده و باعث استحکام نوک و همچنین پوسته تخم ها در هنگام تولید مثل می شود . ضمنا پرنده هنگام استفاده از کف دریا نوک خود را به آن می کشد که مانع رشد بیش از حد آن می شود.

آب‌ (برای‌ نوشیدن‌ واستحمام) : آب‌ تازه و‌ در ظرف‌ تمیز باید همیشه‌ در دسترس‌ باشد . بهتر است‌ آب‌ هر روزعوض‌ شود . پرنده‌ برای‌ آراستن‌ پرهای‌ خود نیز نیاز به‌ آب‌ دارد.

تخم كتان: چربی زیاد و کربوهیدرات کم دارد و طبيعتش گرم بوده و حاوي انواع ويتامين و تركيبات كربو هيدرات و املاح معدني میباشد.

تخم ارزن: کربوهیدرات زیاد و چربی کمی دارد طبيعتش سرد و خشك میباشد و دانه ايي قليايي و سرشار از پروتئين و منبعي غني از ويتامين A و فسفر و املاح معدني گوناگون است.

جوانه ها: كامل ترين و حياتی ترین بخش جیره غذایی مرغ عشق است(که متاسفانه بسیار مورد غفلت قرار میگیره). دانه ها در هنگام جوانه زدن ،‌مملو از ويتامينها و پروتئين ها ، املاح معدني ، كربوهيدراتها و قندهاي طبيعي میشوند و براي مصرف مرغ عشقها بخصوص جوجه ها بسیار مفید است.

كاهو: برگ كاهو طبيعتي سرد دارد و تامين كننده كلسيم و آهن و اشتها آور و ضد يبوست میباشد.

سيب درختي: طبيعتي معتدل داشته و سرشار از ويتامينهاي گوناگون است.

هويج: طبيعتي گرم دارد و سرشار از ويتامين A و املاح معدنيست.

ویتامین

بدن تمام موجودات زنده برای انجام اعمال حیاتی نیازمند پروتئین ، کربوهیدرات ، چربی ها ، موادمعدنی و ویتامین هاست و این نیازها با مصرف مواد غذایی مختلف و متنوع تامین می شود . ویتامین ها دسته ای از مواد مغذی هستند که دارای معدودی از خصوصیات شیمیایی می باشند . این مواد ترکیبات آلی هستند که بوسیله نسوج بدن سنتز نمی شوند و بمقدار خیلی کم وجود آنها در جیره های غذایی لازم است . ترکیبات مذکور اجزا ساختمانی بزرگی از بدن را تشکیل نمی دهند و بیشتر بعنوان تنظیم کننده متابولیسم عمل می کنند . ویتامین ها بصورت محلول در چربی و آب وجود دارند . با توجه به مراتب فوق و از آنجا که مرغ عشقها و سایر پرندگان محصور در قفس ، در طبیعت نیازهای خود را بامصرف دانه های کال و رسیده ، علوفه سبز و بسیاری مواد غذایی دیگر تامین می کنند به نظر می رسد استفاده از ویتامین ها برای آنها در زمان زندگی در اسارت ضرورت دارد و ضمنا ارزش غذایی دانه ها بمرور زمان و بر اثر ماندن و انبار شدن کاهش پیدا میکند و باعث کاهش میزان ویتامینها موجود در آنها می شود لذا استفاده از مولتی ویتامین ها می تواند این کاهش را جبران نماید . وقتی پرنده شما سالم و سرحال هم می باشد باید علاوه بر میوه و سبزیجات ، هفته ای دو بار در ظرف آب آنها ، نصف قرص جوشان مولتی ویتامین (یا 12 قطره) و یک چهارم قرص جوشان کلسیم بریزید (یا 10 قطره). اکیدا توصیه می شود بعد از 24 ساعت ظرف آب را بشویید (به دلیل رشد سریع پارازیتها در این محیط غنی شده هرگز نگذارید ظرف آب حاوی مولتی ویتامین بیش از 24 ساعت بماند بلکه آن را به دقت بشویید).

نکته : موقع شستن ظرف آب ، بهتر می باشد از آب داغ و مقدار بسیار کم مایع ظرفشویی استفاده نموده ، ظرف را با شیشه شور یا با یک مسواک کهنه بشویید.


انواع ویتامین ها وخواص آنها

ویتامین B
برای برقراری تعادل عصبی و نظم سوخت و ساز بدن ضروریست.
آثار کمبود ویتامین : کمبود این ویتامین در بدن باعث اختلال در دستگاه گوارشی و اعصاب می شود .
منابع ویتامین : زرده تخم مرغ .

ویتامین B1
در تنظیم اعمال تنفسی وعصبی موثر است .
آثار کمبود ویتامین : کبود این ویتامین باعث آماس روده - گرفتگی عضلات - بی اشتهائی می شود .
منابع ویتامین : تخم مرغ.

ویتامین B2
مهمترین عامل در رشد بدن می باشد .
آثار کمبود ویتامین : باعث لاغری - توقف رشد -اختلالات تنفسی - بیماریهای پوستی -اختلالات گوارشی می شود .
منابع ویتامین : این ویتامین در اسفناج - شیر - سفیده تخم مرغ.

ویتامین B6
در سوخت و ساز مواد گلواسیدی و غذا موثر است .
آثار کمبود ویتامین : باعث کاهش شدید وزن و اختلالات حرکتی می شود .
منابع این ویتامین : این ویتامین در جوانه گندم - ذرت - سبزی ها - برنج - زرده تخم مرغ.

ویتامین B12
در رفع عوارض عصبی موثر است .
آثار کمبود ویتامین : باعث رشد نامناسب و ایجاد پرهای ناقص می شود.
منابع این ویتامین : زرده تخم مرغ.

ویتامین C
در تنظیم عمل بافتها و ایجاد مقاومت در بدن بسیار موثر است .
آثار کمبود ویتامین : باعث خون ریزی جلدی - ضعف شدید می شود.
منابع این ویتامین : جعفری – کاهو.

ویتامین D
در رشد و سفت شدن استخوانها موثر است .
آثار کمبود ویتامین : باعث نرم شدن و کج شدن استخوانها می شود .
منابع این ویتامین : روغن ماهی - زرده تخم مرغ - و نور آفتاب.

ویتامین E
این ویتامین باعث تقویت اعضای تناسلی می شود .
آثار کمبود ویتامین : باعث عقیم شدن پرنده می شود .
منابع این ویتامین : زرده تخم مرغ - جوانه گندم - کاهو – کلم.

ویتامین F
در رویش پرها و لطافت آنها موثر است .
آثار کمبود ویتامین : باعث ایجاد زخمهای جلدی و اختلالات در هضم غذا می شود .
منابع این ویتامین : روغن ماهی - جوانه گندم.

ویتامین K
مهمترین ویتامین برای انعقاد خون می باشد .
آثار کمبود ویتامین : باعث خون ریزی - ورم روده -طولانی شدن زمان انعقاد خون می شود .


در جدول ذیل مواد معدنی مهمی که در متابولیسم مرغ عشق نقش اساسی دارند ذکر شده است :

نگهداری

قفس:

ابعاد: اندازه‌ توصیه‌ شده‌ برای‌ یک‌ جفت‌مرغ‌ عشق‌ 75‚60‚100سانتیمتر می‌باشد. داشتن‌ میله‌های‌ افقی‌ (نسبت‌ به‌ عمودی‌) ارجح‌ است‌ چرا که‌ پرنده‌ می‌تواند برای‌ بالا رفتن‌ از آن‌استفاده‌ کند.

مکان‌ قفس‌: قفس‌ را باید در اتاقی‌ روشن ‌، با هوای‌ مناسب‌ و درجریان‌ (با دمای‌ 1- 26 سانتیگراد بدون‌ تغییرات‌ ناگهانی‌) ، بدون‌ دود سیگار و در گوشه‌ای‌ از اتاق‌ قرار داد تا پرنده‌ احساس‌ امنیت‌ کند . پرنده‌ نباید در معرض‌تابش‌ مستقیم‌ آفتاب باشد . ارتفاع‌ قفس‌ بهتر است ‌طوری‌ باشد که‌ پرنده‌ حدودا هم‌ سطح‌ چشمان‌ شما باشد تا کنترل آن‌ ساده ‌تر شود . با توجه‌ به‌ اینکه‌ مرغ‌ عشق‌ در شب‌ ساعاتی‌ را می‌خوابد در صورتیکه‌ چراغها روشن‌ است‌ بهتراست‌ روی‌ قفس‌ با پارچه ‌پوشانده‌ شود.

وسایل‌ داخل ‌قفس‌: وسایل‌ لازم‌ برای‌ قفس‌ شامل‌ ظروف‌ آب‌، غذا و سنگریزه‌ و کف‌ دریا می‌باشد. اسباب‌ بازی‌ نیز بویژه‌ برای‌ یک‌ پرنده‌ تنها لازم‌است ‌. کف‌ قفس‌ را می‌توان‌ ترجیحا با کاغذهای غیر چاپی مثل کاغذهای خاص الگوی خیاطی که کاهی و بدون مواد چاپی هستند فرش کنید . آبخوری‌ لوله‌ای‌ ، برای‌ مرغ‌ عشق‌ مناسب‌ است ‌. جلوی‌ ظروف‌ آب‌ و غذا باید میله‌ باشد تا پرنده‌ بتواند بر روی‌ آن‌ بنشیند ضمن‌ اینکه ‌ظروف‌ آب‌ و غذا نباید زیر میله‌های‌ بالایی‌ قفس‌ باشند چر که‌ با مدفوع‌ پرنده‌ آلوده‌ می‌شوند. آب‌ همیشه‌ تازه‌ و تمیز باید در اختیار پرنده‌ باشد. کف‌ قفس‌ باید هر روز و کل‌ قفس‌ 3 - 4 روز یک‌ بار تمیز شوند.

میله‌داخل ‌قفس‌: میله‌های‌ چوبی‌ نسبت‌ به‌ پلاستیکی‌ ارجح‌ هستند ضمن‌ اینکه‌ بهتراست‌ قطر میله ‌ها متفاوت‌ باشد. به‌ طور کلی‌ قراردادن‌ شاخه‌ درخت‌ بویژه‌ به‌ جای‌ میله ‌های‌ بالایی‌ قفس‌ مناسبتر است‌ چرا که‌ پرنده‌ می‌تواند از آن‌ بالا رفته ‌ضمنا ناخن‌هایش‌ نیز ساییده‌ می‌شود.

اسباب‌ بازی‌: مرغ‌ عشق‌ آینه‌ را دوست‌ دارد. می‌توان‌ یک ‌آینه‌ کوچک‌ را داخل‌ قفس‌ قرار داد تا پرنده‌ خود را ببیند. اسباب‌ بازیهای‌ دیگر مورد علاقه‌ مرغ‌ عشق‌ شامل ‌نردبان ‌، تاب ‌، توپ‌ پینگ ‌پنگ‌ آویزان‌ و زنگ ‌می‌باشند.

نگهداریدر پاسیو: محیط پاسیو اگر هوای تازه و با تهویه مناسب داشته باشد محل بسیار خوبی است به شرط آن که:
_در معرض تابش مستقیم خورشید نباشد.
_گیاهان داخل آن سمی نباشند (می توانید از گیاهان و درختچه های مصنوعی استفاده کنید).
_تهویه مناسب برای هوا داشته و زیاد مرطوب ، گرم و سرد نباشد.

چند نکته مهم
برای داشتن مرغ عشق های سالمرعایت بعضی از نکات الزامیست که در ذیل مختصرا ذکر میگردد :

1- مرغ عشق هایی که تازه خریداری شده اند را تا اطمینان از سالم بودنشان در قرنطینه نگهداری کنید.


2- به محض مشاهده علائم بیماری در هر کدام از مرغ عشق ها ، آن را از بقیه جدا کنید و سپس به مداوایش بپردازید.


3- سعی کنید از میله ها و ظروف غذاخوری پلاستیکی و بدون درز و شکاف و شکستگی استفاده کنید.


4- از قفس مناسب جهت نگهداری مرغ عشق (75 ‚ 60 ‚ 100 سانتیمتر) استفاده کنید قفسهای کوچک باعث بی تحرکی و در نتیجه چاقی مرغ عشق و همچنین شکستگی و بی نظمی پرها می شود.


5- میله را در جهت مخالف یکدیگر و در طول قفس قرار دهید تا فاصله پرواز بیشتر باشه و امکان تحرک پرنده زیادتر گردد.


6- میله ها را در جای خود کاملاً محکم کنید و حداقل دو هفته یکبار میله ها و ظروف غذاخوری را از قفس بیرون آورده ضد عفونی کرده و در صورت شکستگی تعویض نمایید.


7- حداقل روزی یک بار آب را تعویض و ظرف آن را تمیز کنید.


8- روزانه یکبار دانخوری را بیرون آورده و اضافات و پوسته ها را دور ریخته و دان جدید اضافه کنید تا مرغ عشقها گرسنه نمانند.


9- هر ماه یکبار مرغ عشقها را (البته در صورتی که جوجه و یا تخم نداشته باشند) در یک قفس دیگر گذاشته و قفس را ابتدا با اسپری های حشره کش یا مواد ضد عفونی کننده ضد عفونی کنید و پس از یک ساعت کاملاً با آب و مواد شوینده آنها را بشویید و بگذارید با نور خورشید خشک شوند.


10- هفته ای دو بار ظرف حمام برای مرغ عشقهای خود بگذارید(البته در جای گرم و غیر از زمان جفتگیری).

آب تني

آب تني خصوصا در فصول گرم سال و هنگام پرريزي بسيار ضروريست. چرا که موجب تحريک رشد سريع پرهاي جديد ميشود . در برخي از موارد به علت طولاني شدن فواصل بين آب تني ها ممکن است برخي از پرنده ها ميل به آب تني را از دست بدهند و يا جوجه هايي که براي اولين بار با ظرف آب تني آشنا مي شوند ممکن است رغبتي به اين کار نداشته باشند. بعد از استحمام پرنده به آراستن خود مي پردازد. پرهاي خودش رو مي لرزاند و با نوک خود آنها را مرتب مي کند. سپس به کمک نوکش ، مواد چربي ترشح شده از غده ای که در بالاي محل اتصال دم به بدنش قرار دارد را روي کليه پرهاي خود مي مالد. اين روغن باعث براقي پرها شده و به عنوان يک ماده محافظ طبيعي عمل مي کند. برای آب تنی ظرفي حاوي آب با درجه حرارتي حدود دماي اتاق و با عمقي کم به طوري که پرنده بتواند به راحتی داخل آن آب تني کند را کف قفس قرار بدهید تا پرنده درون آن استحمام کند. پس از استحمام به علت ريختن آب بر روي کف قفس خشک کردن و يا تعويض پوشش کف آن ضروريست.

چگونه می توان مرغ عشقها را اهلی (دستی) نمود ؟

نکته : حال که به تفصیل دو روش را توضیح دادم لازم میدانم این نکته را هم ذکر کنم که من بشخصه راهکار اول را ترجیح میدهم چرا که علاوه بر عدم آزار رساندن به حیوان برای خود شخص هم لذتبخش است.

بزرگ کردن دستی جوجه ھا

به وسیله دو سری مواد غذایی می توانید جوجه ها را بزرگ کنید:

1_یک سری پودر در بازار و مغازه ھای پرنده فروشی ھست که مخصوص غذادادن به جوجه هاست(بدان پودر مکمل ھم گفته می شود) ، برای مصرف پودر و آب جوش را با ھم حل کنید و بعد از اینکه به دمای متعادل رسید (حدود 37 درجه سانتی گراد) برای تغذیه جوجه ها از آن استفاده کنید.

2_یک تخم مرغ بپزید و زرده آن را جدا كنید. آن را له كرده و كمی آب جوش اضافه كنید ، چند عدد بیسكویت مادر و مغز نان باگت (یا سوخاری) به مایع اضافه كرده و در آخر كمی آرد نخودچی درون آن بریزد و تمام مخلوط را درون میكسر ریخته ، بگذارید مواد با ھم خوب مخلوط شده و كاملاً یك دست گردد.


پس از تهیه یکی از دو محلول فوق یک سرنگ 10 سی سی برداشته و یک لوله نرم و باریك و انعكاف پذیر به سر این سرنگ وصل كنید، این لوله را میتوانید از مغازه ھایی كه دوچرخه تعمیر می كنند خریداری نمایید ارتفاع این لوله باید حداكثر 5 سانتیمتر باشد به طوری كه این لوله مستقیما به چینه دان پرنده وارد شود.
سرنگ را 2 تا 5 سی سی پر كنید، با یک دست سعی كنید نوك پرنده را باز كنید و با دست دیگه لوله را آرام آرام وارد حلقش كنید و تاچینه دان پایین ببرید (بسیار مواظب باشید پرنده خفه نشود) حال این مایع را با فشار ثابت خالی كنید .اگر این كار را خیلی آرام انجام بدهید حیوان تقلا زیادی می كند و غذا را قی کرده و مجبور خواهید بود یکبار دیگر این كار را تكرار كنید (اگر نمی توانید بال زدن و حركات پرنده را كنترل كنید می توانید آن را در یک پارچه طوری كه فقط سرش بیرون بماند بپیچید و بعد بدان غذا بدهید).
باید چندین بار در روز به پرنده خود به این صورت غذا بدهید. بھترین زمان برای غذا دادن به جوجه وقتیست كه چینه دانش تقریبا خالی باشد( شما براحتی با دست زدن به چینه دان پرنده میتوانید متوجه این قضیه گردید).
پیش از ھر باز غذا دادن سرنگ را كاملاً با آب جوش و مایع ظرفشویی خوب خوب بشویید و اینكار را دوباره بعد از غذا دادن تكرار كنید.
باید غذا دادن به پرنده را تا زمانی كه تمام پرھایش رشد کند و كاملا بزرگ شود ادامه دهید. معمولًا این پرنده ھا باید 1 ماه و 2 ھفته تغذیه شوند ( 40 تا 45 روز _ البته این زمان تقریبیست) ؛ یک مسئله كه نباید فراموش کنید این است كه در این فاصله دان را در قفس بگذارید تا با کم کم از آن تغذیه کنند.

ھفته ھای آخر باید تعداد دفعاتی كه خودتان به پرنده غذا میدهید كم كنید تا پرنده مجبور شود خودش دانه بخورد ، جوجه شما ممكن است در این دوران مقداری ضعیف شود ولی نگران نباشید ، برایش یه مقدار تخم مرغ بپزید، زرده آن را جدا كنید و فقط سفیده را رنده كنید و در قفسش بگزارید همچنین جوانه گندم و نان ترید شده در شیر و یا آب می تواند غذای کمکی خوبی در این دوران باشد .

شرایط تکثیر

برای تکثیر مرغ عشق نیازی به وسایل خیلی گران قیمت و زحمت زیاد نیست ، کافی است به آن دل بدهید و واقعا حوصله داشته باشید.
1- به ازای هرجفت مرغ عشقی که دارید یک خانه تخم بگیرید ، بهتر است خانه پلاستیکی باشد (در بازار هم خانه چوبی و هم پلاستیکی موجود است ، لانه پلاستیکی بهتر می باشد چون به راحتی قابل شست و شو بوده و مثل چوب نیست که موجودات ذره بینی لای درزها و سوراخهایش رشد کنند).
2- لانه را بعد از خرید با آب گرم و مایع ظرفشویی خوب بشویید و 2 ساعت در معرض نور آفتاب بگذارید تا کاملا خشک و ضد عفونی شود.
3- لانه را نه خیلی بالا و نه در کف قفس ، بلکه در وسط یکی از دیواره های قفس بگذارید جلوی در لانه طوری یک میله را به موازاتش قرار بدهید تا پرنده بتواند راحت به درون لانه برود.
4- پرنده را با انواع میوه ها مثل سیب ، گلابی ، پوست هندونه و انواع سبزیها مثل شوید و هویج و جعفری تغذیه کنید و البته جوانه گندم هم که یک غذای بسیار ایده آل و مقوی محسوب می شود را فراموش نکنید . آب تازه را همواره در اختیار پرنده خود بگذارید (ویتامین و کلسیم را هفته ای دو بار به آب آنها اضافه کنید).
5- جای نه گرم و نه سرد و بدون جریان شدید هوا را برای قرار دادن قفس در نظر بگیرید.


مدت زمان لازم برای جفت شدن مرغ عشق نر وماده

نمی شود زمان مشخصی را عنوان کرد ، این امر کاملا به خصوصیات مرغ عشق بستگی دارد بعضی ها شدیدا گوشه گیر هستند (معمولا در مرغ عشقهای ماده بیشتر دیده می شود) و دیرتر عادت می کنند هرچه محیط برایشان مستعد تر باشد سریعتر جفت می شوند. سعی کنید محیطی ساکت برایشان فراهم کنید و وسایل بازی و ظرف آب برای حمام و سبزیجاتی مثل هویج ، شوید و جعفری برایشان بگذارید.اگر بسیار مشتاق داشتن یک جفت تخمگذار هستید توصیه می کنم جفتی که سابقه تخمگذاری داشته اند را خریداری کنید

تولیدمثل


برای‌ موفقیت‌ درجوجه‌ گرفتن‌ باید به‌ موارد زیر توجه‌ شود :


1- فراهم‌ آوردن‌ شرایط مناسب‌ نگهداری‌ و تغذیه.

2- قرار دادن‌ جعبه‌ آشیانه‌ : یک ‌محرک‌ برای‌ تولید مثل‌ محسوب‌ می‌شود. برای‌ مرغ‌ عشق‌ جعبه‌ آشیانه‌ به‌اندازه ‌23‚17‚17 سانتیمتر و ورودی‌ به‌ قطر 4-5 سانتیمتر مناسب‌ است‌. وجود یک‌میله‌ جلوی‌ سوراخ‌ ورودی‌ کمک‌ می‌کند پرنده‌ نر جفت‌ خود را هنگام‌ خوابیدن‌ روی‌تخم‌ها بهتر تغذیه‌ کند. ضمنا مرغ‌ عشق‌ تخم‌ را مستقیما روی‌ کف لانه‌ می‌گذارد و نیاز به‌ وسیله ‌دیگری‌ نیست‌.

3- استرس ‌: استرس‌ را باید به‌ حداقل‌ رساند. صاحبان‌ وسواسی‌ یا فضول‌ که‌ بطور متناوب‌ داخل‌ جعبه‌ آشیانه‌ را نگاه‌ می‌کنند و نیز ظاهر شدن‌ شکارچیانی‌ مانند گربه‌ اطراف‌ قفس‌ از عوامل‌ مهم ‌استرسزا‌ محسوب‌ می‌شوند.

4- نقش‌ تحریک‌ سایر پرندگان ‌: می‌توان‌ چند جفت‌ مرغ‌ عشق‌ را در قفس‌های‌ مجزا ولی‌ در کنار یکدیگر قرار داد. صدای‌ هر جفت‌ می‌تواند جفت ‌های دیگر‌ را به‌ نشان‌ دادن‌ رفتار تولید مثلی‌ تشویق‌ کند.

5- تأثیر نور : افزایش‌ تدریجی‌ مدت‌ زمان‌ وجود نور تحریک ‌مناسبی‌ است‌. فصل‌ جفت‌گیری‌ مرغ‌ عشق (معمولا) بهار و تابستان‌ است‌. شما می توانید در زمستان با روشن نگه داشتن چراغها تا پاسی از شب پرندگان خود را به جفتگیری تحریک کنید.

تاثیر عوامل محیطی بر باروری و بسط اصول حاکم بر تولید مثل


برای اینکه بتوانم این مطلب را به طور شایسته برای شما عزیزان توضیح دهم نیاز به پیش زمینه ها و دانسته های اولیه ای می باشد که در ذیل به صورت تیتروار ذکر می نمایم (لازم به ذکر است که برخی از مطالبی که در ادامه می خوانید در مورد افراد آزاد گونه صادق می باشد نه آنهایی که در قفس نگهداری می شوند ولی به دلیل افزایش بار دانش شما خوانندگان گرامی آن را ذکر نموده ام):

عوامل موثر بر بروز رفتار تولید مثلی:
بسته به گونه مورد بررسی متفاوت می باشد اما می توان به طور کلی گفت که علاوه بر مدت زمان طول روز (روشنایی) عواملی چون بارندگی و فراوانی غذا (بالاخص در مورد گونه هایی که در مناطق با بارش کم زندگی می کنند) ، دمای هوا و... موثر می باشد.

فاکتورهای دخیل در موفقیت تولید مثل :
مطلبی که در مساله تولید مثل حائض اهمیت است موفقیت گونه در پرورش نوزادان و بقای نسل می باشد که تابع فاکتورهایی چون فراوانی مواد غذایی ،وجود فضای مکفی (این دو عامل اخیر وابسته به عدم همپوشانی کنام گونه با گونه های دیگر بویژه گونه های نزدیک به آن می باشد) ،کم بودن تعداد افراد گونه در اکوسیستم محلی(البته این تقلل خود می تواند بقای گونه را به خطر بیاندازد) ، عدم وجود یا عدم تکثر شکارچیان (موثر بر گونه هایی واقع در قاعده هرم) ، توان جنسی بالا و سابقه پرورش نوزاد و... .

خوب حالا که کمی با اصول بنیادی این مبحث آشنا شدیم به بسط گفته های پیشین ( برای آنهایی که در قفس اسیر می باشند و اختصاصا مرغ عشق) می پردازم :
از میان عوامل موثر بر بروز رفتار تولید مثلی هر سه عامل ذکر شده که شامل دمای هوا ، طول روز و میزان دسترسی به آب و غذا می باشد بر ایجاد رفتار تولید مثلی در مرغ عشق موثر می باشد.برای اینکه بتوانید در امر تکثیر موفق باشید عوامل ذکر شده را به صورتی که در ذیل بیان می کنم به کار گیرید:

1- دما :
بهترین دما حدود 26-27 درجه سانتیگراد می باشد که علاوه بر اینکه دمایی مشابه فصل بهار و آغار بارندگی دارد به خراب نشدن تخمها (بر اثر دمای بالا و یا پایین) و عدم اتلاف انرژی مرغ عشق ماده (برای گرم کردن تخمها) کمک می کند.

2- طول روز :
برای تامین روشنایی و شبیه سازی فصل بهار و تابستان و تحریک ترشح ملاتونین و هورمونهای جنسی در مرغ عشقها سعی کنید تا پاسی از شب (در فصول پاییز و زمستان) چراغهای محل نگهداری آنها را روشن نگهدارید.

3- آب و غذا :
برای ایجاد حس امنیت و جلوگیری از کشتار نوزادان(چه عمدی و چه غیر عمدی (کمبود انرژی دریافتی بوسیله نوزاد __> عدم توانایی در انجام صحیح متابولیسم __> اختلال در کارگرد بافتهای بدن __> مرگ)) سعی کنید غذا (ر.ج بخش تغذیه) و آب کافی در اختیار آنها قرار دهید.همچنین برای تامین ویتامینهای دخیل در امر تولید مثل از مولتی ویتامین و قرصهای ویتامین (ر.ج بخش تغذیه قسمت انواع ویتامین ها و خواص آنها) استفاده نمایید.

از میان فاکتورهای دخیل در موفقیت تولید مثل عوامل ذیل موثر می باشند :

1- فراوانی مواد غذایی :
در قسمت پیشین مفصلا ذکر شد.

2- وجود فضای مکفی و کم بودن تعداد افراد گونه در اکوسیستم محلی :
برای این کار باید قفسی بزرگ را برای نگهداری مرغ عشق در نظر بگیرید و سعی کنید تعداد مرغ عشق هایی که درون یک قفس نگهداری می نمایید در حداقل تعداد باشد.

3- توان جنسی بالا :
برای نیل به این مهم سعی کنید در جیره مرغ عشقهای خود انواع مواد غذایی را گنجانده و از انواع ویتامین ها استفاده نمایید و علاوه بر آن در بین دفعات جفتگیری دوره های استراحت را برای مرغ عشقهای خود مد نظر داشته باشید (جدا نمودن جفتها و یا برداشتن قفس) البته تعداد و طول این دوره ها بسته به سن مرغ عشقها و سابقه تخم گذاری آنها متفاوت است :
سن بالا و سابقه طولانی : تعداد دفعات و همچنین زمان استراحت باید زیاد باشد ؛
سن پایین و سابقه کم : تعداد دفعات و همچنین زمان استراحت را می توان کم نمود.

کنترل تخمها

طریقه تشخیص نطفه دار بودن تخم :

بوسیله یک منبع روشنایی مثل چراغ قوه ، به تخم نور بتابانید (باید حدود 4 تا 6 روز از زمان تخمگذاری گذشته باشد_در این زمان جنین در حال تشکیل به راحتی قابل تشخیص می باشد) در صورت وجود جنین یک لکه تیره درون تخم مشاهده می گردد (اگر در اواخر دوران جنینی به تخم حاوی جنین زنده نگاه کنید قادر به دیدن حرکات ظریفی خواهید بود که نشان دهنده حیات جنین درون تخم می باشد) در غیر این صورت (عدم رویت لکه) می توانید به هرز بودن تخم یقین داشته باشید و آن را دور بیاندازید.

تشخیص تخم با جنین مرده :

بعضی از اوقات جنین درون تخم به دلایلی می میرد ؛ علل احتمالی آن می تواند به قرار زیر باشد :

** فقدان مواد غذای حیاتی در تخم
** بیماری عفونی
** پیدیش فاکتور لتال به دلیل هم خونی
** وجود مواد سمی درون خوارک والدین ( پیش از تخمگذاری)
** صدمه فیزیکی و ورود عوامل بیماری زا به درون تخم (اگر تخمی صدمه فیزیکی ناچیزی دیده باشد می توان ترک را بوسیله لاک ناخن و یا چسب پوشاند هرچند که احتمال جوجه شدن تخم ، به دلیل احتمال ورود عوامل ویروسی ، باکتریایی و ... کاهش می یابد)
** آلودگی تخم بوسیله مدفوع مادر و یا جوجه های بزرگتر

مرگ جنین را به دو صورت می توان تشخیص داد :

1_عدم رسیدگی به تخم و آلوده شدن تخم با مدفوع ( همانطور که ذکر گردید همین آلوده شده بوسیله مدفوع به دلیل مختل کردن تبادل رطوبت و اکسیژن با محیط خود می تواند عامل مرگ جنین باشد) :

به دلایل مختلف ممکن است این اتقاق رخ دهد از جمله کثیف بودن ذاتی ، بیما بودن (در این حالت باید مرغ عشق ماده را از قفس تکثیر دور کرد و تخمها را نیز درو ریخت چون احتمال سرایت بیماری به آنها و ایجاد اپیدمی وجود دارد) و یا جوان بودن مرغ عشق ماده ؛ در این صورت (اگر احتمال می دهید که هنوز جنین درون تخم زنده است) باید مبادرت به شستشوی تخم ها نمایید ؛ برای این کار تخمها را در ظرفی حاوی آب گرم (حداکثر 35 تا 40 درجه سانتی گراد) قرار داده و صبر کنید تا کثافات آن حل شود ، متاسفانه در این حالت لایه پروتئینی نازک سطح تخم نیز از بین رفته و تخم قابلیت تنظیم رطوبت و ممانعت از ورود باکتری ها را از دست میدهد که این امر اغلب منجر به تلف شدن جنین می گردد به همین دلیل باید معقول بودن شستشوی تخم را مورد سوال قرار داد.

2_تیره شدن غیر عادی تخم (این تیرگی را نباید با تیرگی تخم در اواخر دوران جنینی اشتباه گرفت بلکه این امر به دلیل فساد تخم حادث می گردد و برای افراد حرفه ای تشخیص آن بسی سهل و آسان است).

جدول رشد جوجه ها (بر اساس گزارش میشائیلیس)

لازم به ذکر است که گزارش میشائیلیس در اواسط دهه 60 میلادی منتشر شده و متاسفانه (همانطور که مشاهده می نمایید) از دقت و تقریب درستی برخوردار نیست چراکه دارای خطا بر حسب واحد اندازه گیری می باشد ( واحد گرم می باشد و خطا نیز بر حسب گرم است) ؛ الا ایهی الحال برای اطلاعات بیشتر شما دوستان عزیز آن را در وبلاگ قرار دادم(مرجع Michaelis , H.J (1967) Der Wellensittich.Ziemsen, Wittenberg-Lutherstadt. )

ناباروری

بعضی مرغ عشقهای نر توانایی باروری ندارند این مشکلات که اغلب ژنتیکی هستند درمانی ندارد . گروهی از مرغ عشقها هم هستند که با هم جفت نمی شوند، یعنی گرچه سعی در جوجه دار شدن دارند اما تخم حاصل ، بی نطفه است . البته علت اول بیشتر اتفاق می افتد که شما می توانید پرنده نر را عوض کنید.

بعضی وقتها این امکان وجود دارد که بتوان مشکل بی نطفه بودن تخم را حل کرد (در بیشتر موارد مربوط به پرنده نر می شود. در صورتی که این مشکل در پرنده نر از نوع ژنتیکی نباشد امکان درمان آن وجود دارد. کمبود ویتامین D و E و برخی از مینرالها در پرنده باعث ناباروری آن می شود. سعی کنید که از داروخانه دامپزشکی مولتی ویتامین و مینرال (مواد معدنی) تهیه کنید. اکیدا توصیه می کنم جوانه گندم تازه را نیز در اختیار پرنده بگذارید. جوانه گندم یکی از مقوی ترین مواد غذایی برای اکثر موجودات است. تخم کتان را نیز در جیره غذایی مرغ عشق خود بگنجانید چرا که به نطفه سازی کمک میکند ولی میزان زیاد تخم کتان می تواند مشکل آفرین باشد ، زیرا دانه ای بسیار چرب است و مصرف بیش از اندازه آن ، به کبد پرنده آسیب وارد می کند ؛ این کارها را انجام داده و اگر بعد از 2 یا 3 سری تخم گذاری ، بازهم مشکل ادامه داشت ، می توانید مطمئن باشید که مشکل پرنده شما ژنتیکی بوده و راه درمانی ندارد).

جفت گیری در مرغ عشقها دلیل بر تخم گذاری آنها نیست. ممکن است که دو مرغ با هم جفت باشند اما تا مدت ها از تخم گذاری خبری نباشد. اگر علل ژنتیکی و بیماری را فاکتور بگیریم ، علل دیگری نیز چون اضطراب ، عدم وجود لانه تخم گذاری باب میل ، کوچک بودن قفس و همچنین کمبود غذا و آب باعث این مسئله هستند. باید محیط زندگی مرغ عشق های جفت گیری کرده به گونه ای باشد که همیشه این اطمینان را حس کنند که غذا و آب به میزان فراوان و بیش از نیاز در اختیارشان خواهد بود. در صورتی که همه چیز نرمال باشد ، یعنی نر و ماده هر دو کاملا سالم باشند و فضای لانه نیز آماده باشد، مرغ ماده تا 6 تخم می گذارد مرغ ماده هنگامی که شروع به تخم گذاری می کند این کار را تا زمانی ادامه می دهد که صدای نبض جوجه درون یکی از تخمها را بشنود. در این حالت از تولید تخم بیشتر اجتناب کرده و به گرم نگه داشتن و خوابیدن بر روری تخم های باقی مانده اکتفا می کند. اگر به هر دلیل یکی از تخم ها خراب شود ، خود ماده این مسئله را متوجه شده و آن را بیرون می اندازد. البته توجه کنید که ممکن است تخم بیرون انداخته شده سالم باشد و تنها به اشتباه و یا کمبود فضا و حرکات مادر در لانه بیرون بیفتد. هفت روز پس از اینکه مرغ بر روی تخم خوابید می توانید خودتان سالم بودن تخم را امتحان کنید. برای اینکار به آرامی تخم را برداشته و در فضای تاریک در مقابل یک لامپ پرنور نگاه دارید ، باید یک لکه سیاه در وسط تخم ببینید ؛ این لکه همان جنین است که کم کم بزرگ شده و کل فضای تخم را میگیرد. تقریبا 18 تا 21 روز طول می کشد تا جوجه از تخم بیرون بیاید. جوجه ابتدا کور است و قدرت بینایی ندارد و پس از 7 تا 10 روز چشم باز می کند.


نکته : بعضی موارد ممکن است مرغ عشق ماده پس از اینکه جوجه هایش از تخم بیرون آمدند بعضی از آنها ترد کرده و از لانه بیرون بیاندازد ، یکی از علل این مسئله فقدان غذا در قفس است چرا که در حین بزرگ کردن جوجه مصرف غذای مرغ عشق ها چند برابر می شود ، اگر با چنین موردی مواجه شدید به آرامی جوجه را در دهانه لانه قرار دهید ، در این حالت مادر جوجه را به درون لانه و به زیر شکم خود هدایت می کند اما اگر این اتفاق باز هم تکرار شد یا باید جوجه را در زیر شکم مرغ عشق دیگری که خود صاحب جوجه است قرار دهید و یا اینکه خودتان نقش مادر را برایش ایفا کرده و آن را بزرگ کنید.

برای جفت خوردن مسائل زیر رو باید مد نظر داشته باشید :

1_عدم استرس
2_دما مناسب
3_غذای کافی
4_نور کافی(روز مصنوعی)
وجود یک جفت مرغ عشق جفت خورده میتونه در تحریک پرنده های جوان به جفتگیری خیلی موثر باشه

برای جفت خوردن نمیشه زمان خاصی رو گفت ، اما اگر بیش از 6 ماه کنار هم بودن و جفت نخوردن احتمال جفتگیری تقریبا صفره.

ایجاد نژادهای جدید در مرغ عشق ، چرا و چگونه؟!!

تغییراتی که در جاندار ایجاد میشود بر سه قسم است :

1_تغییراتی که خاصا جاندار والد را متاثر میکند
2_تغییراتی که خاصا جاندار مولود را متاثر میکند
3_تغییراتی که هم والد و هم مولود را تحت تاثیر قرار میدهد.

اصولا موارد 1 و 2 در جانداران با ساختار و اندام های جنسی متمایز رخ میدهد چراکه در این جانداران سلولهای سوماتیک علی القاعده نقش جنسی ندارند (مگر در گیاهان و یا در کلون کردن حیوانات) به همین دلیل تغییراتی که در آنها ایجاد میشود به نسل بعد انتقال نخواهد یافت و همچنین تغییرات ایجاد شده در سلولهای جنسی نیز بر سازه مادر اثر ندارند (البته اگر سلولهای زاینده دستخوش تغییر گردند میتوانند اندام جنسی را دچار دگرگونی کنند) ؛ مورد 3 در تک سلولی ها و موجوداتی رخ می نمایاند که اندامی مجزا برای عمل جنسی ندارند و از سلولهای پیکری برای تولید مثل استفاده میکنند.

چون ما اصولا به دنبال فنوتیپ هایی هستیم که بتوانند به فرزندان نیز انتقال یابند و اصطلاحا نژاد جدید ایجاد کنند خاصا به شرح و بسط موتاسیون و انواع آن می پردازم :

در تعبیر عمومی موتاسیون را تغییرات ناگهانی در ژنوتیپ موجود می دانند،بطوریکه این تغییرات را نتوان از طریق نوترکیبی ژنتیکی توجیه نمود.
اگر موتاسيون ها هرگز اتفاق نمي افتاد موجودات زنده توسعه نيافته و به شرايط مختلف اكولوژيكي سازگار نمي شدند. موتاسيون هاي خود به خودي كه در طول تاريخ روي داده اند به واسطه تعدادي از پديده هاي طبيعي مانند اشعه هاي يونيزه و اشعه ماوراء بنفش بوده است.
موتاسيون ها چه خود به خودي و چه القايي معمولاً مضر هستند و تمام سلول هايي كه موتاسيون جديد را توليد مي كنند در برابر سلول هاي غير موتان تمايل به از بين رفتن دارند چون نوع تغيير ژنتيكي حاصل از موتاسيون تا حدودي به صورت تصادفي اتفاق مي افتد بنابراين بندرت يك تغيير، توانايي يك ارگانيزم را به زنده ماندن، توليد مثل و رشد و نمو بهبود مي بخشد ولي اگر تغييرايجاد شده مفيد باشد سلول محتوي مواد ژنتيكي بهبود يافته مي تواند نسبت به فرم هاي قديمي برتري داشته و ممكن است جايگزين تيپ قديمي بشود. در اثر نو تركيبي بين مواد ژنتيكي جديد و مواد ژنتيكي سابق يك طيف از انواع جديد ارگانيزم ايجاد مي شود. اين تيپ ها به شرايط محيطي بهتر سازگار شده و ممكن است زنده مانده و تكثير يابند و ارگانيزم هاي كم سازگار از بين بروند. تمامي تغييرات در موجودات زنده نهايتاً توسط موتاسيون انجام مي شود نمونه هاي موجود گياهان و حيوانات نتيجه اثر متقابل محيط و موتاسيون ها و بازتركيبي ژنهاي موتان است (همان پديده تكامل) سه جزء يا بنيان تكامل عبارتند از :

1- موتاسيون (که در این پست به آن پرداخته می شود)
2- نوتركيبي از طريق دو رگ گيري
3- گزينش اصلاح جاندار (كه مي تواند تكامل هدايت شده ناميده شود)

موتاژن ها
تعدادي عوامل قادرند موتاسيون هايي را در جانداران بوجود آورند. اين عوامل كه موتاژن ناميده مي شوند برخي از آنها در طبيعت پديدار شده و موجب جهش هاي خود به خودي مي شوند. عموماً موتاژن ها به 2 گروه فيزيكي و شيميايي تقسيم مي شوند.

موتاژن هاي فيزيكي:
موتاژن هاي فيزيكي تيپيك انواع مختلفي از اشعه ها هستند و عبارتند از :
1- اشعه ايكس
2- اشعه گاما
3- اشعه بتا
4- اشعه نوتروني
5- نور ماوراء بنفش
تمامي اين اشعه ها به استثناي ماوراء بنفش اتم هاي يك بافت را با گرفتن الكترون از آنها يونيزه مي كنند. يونيزاسيون ممكن است تغيير پيوند ايجاد كند و موجب تغيير ساختمان شيميايي مولكول هاي ماده وراثتي شود كه نتيجه آن جهش ژن يا شكستن كروموزم و ترتيب مجدد بازهاي ازته مي باشد.



موتاژن هاي شيميايي:

موتاژنهاي شيميايي به 2 گروه عمده تقسيم مي شوند :
1-عوامل آلكيل كننده
اتيل متان سولفونات
دي اتيل سولفيت
اتيل رامين
N نيتروزو N اتيل اورتان
N نيتروزوN اتيل اوره
2- آنالوگ هاي بازي
برومو اوراسيل
ماليك هيدرازيد
سديم آزيد

انواع موتاسیون:


موتاسیون ها به 2 طریق طبقه بندی می شوند یکی را بر اساس تاثیر بر روی فنوتیپ موجود موتانت Mutant و یکی دیگر بر اساس تاثیر بر روی ماده ژنتیکی تقسیم کرداه اند.


تقسیم بندی بر اساس تاثیر برروی فنوتیپ :

طبقه بندی موتاسیون ها بر اساس تاثیر بر روی ماده ژنتیکی (موتاسیون های هستند که موجب تغییر با حذف در یک یا تعدادی از جفت باز ها می شوند) :

Point mutation
Inducible mutation
Silent mutation
Back mutation(revesion mutation)
Spontaneous mutation

البته نوتركيبي هم در ایجاد نژاد های جدید نقش دارد (حتی می توان گفت که بیش از موتاسیون) که در آتی به آن هم خواهم پرداخت.

عوامل اصلی در پیدایش بیماری

تمام بيماري هاي پرنده ها ناشي از باکتري و ميکروب نيست، هر چند اصلي ترين آنها به علت ويروسهاي تا حدي خطرناک ، ايجاد ميشود ولی اگر بخواهيم مهمترين عوامل ايجاد بيماري در پرنده ها را طبقه بندي کنيم ، شايد ويروس عامل دوم باشد ، اما اولين آن بهداشت و تغذيه نامناسب است .متاسفانه اکثر افراد تصور مي کنند که دادن سبزيجات و ميوه به پرنده کافيست ولي عملا اين طور نمی باشد. مي توان گفت لازم اما کافي نيست علاوه بر ارزن و سبزيجاتي مثل شويد و جعفري و هويج و انواع ميوه جات ، پرنده شما به مولتي ويتامين و کلسيم دارويي هم نيازمند است ( دو بار در هفته، هر بار 20 قطره شربت مولتي ويتامين و 10 قطره شربت کلسيم در ظرف آب استاندارد) اگر اين نوع تغذيه رعايت شود ، بدن پرنده آنقدر قوي خواهد شد که بيماري ها سريع نتوانند بر او اثر کنند و حتي اگر به بیماری مبتلا گردد خیلی زود بهبود خواهد یافت. نکته ديگر رعايت بهداشت است ؛ براي اين منظور توصيه مي شود هر هفته قفس را در یک محیط باز و بدون اينکه پرنده ها و لانه تخم خيس شود، با آب (بدون مواد شوينده) و با برسي مثل مسواک ، خوب بشوييد و بگذاريد کاملا خشک شود.
کف قفس را ترجيحا با کاغذهاي غير چاپي مثل کاغذهاي خاص الگوي خياطي که کاهي و بدون مواد چاپي هستند فرش کنيد. روزنامه به دليل داشتن مواد چاپي در دراز مدت براي پرنده کنجکاو و علاقمند به جويدن ، مي تواند سمي باشد حال اگر تمام اين موارد را رعايت کنيد و نگذاريد پرنده در معرض آفتاب مستقيم و طولاني، هواي سرد و باد قرار گيرد، و البته استرس هم به هيچ عنوان به او وارد نشود ، احتمال مريضي بسیار کم خواهد شد.

روش معاینه و تشخیص بیماری(به صورت مختصر)

معاینه :
تا جایی که امکان دارد از گرفتن پرنده خودداری کنید چون حالت ترسی که در پرنده در اثر گرفتن ایجاد میشود ممکن است موجب عدم شناخت صحیح بیماری شود.

در معاینه موارد زیر را مد نظر داشته باشید:
_پرنده شاداب است و یا خود را پف کرده و خواب آلود می باشد؟
_با چشمان بسته روی میله نشسته و یا سرش رو درون پرها فرو برده؟
_با دقت به بدن پرنده نگاه کنید ؛ آیا تغییری در رفتار و یا حالت بدن و آناتومی پرنده دیده می شود؟
_تنفس پرنده چگونه است؟ معمولیست؟ با سختی نفس میکشد؟ تنفسی صدادار دارد؟ پرنده با نوک باز نفس میکشد؟
_پرنده هنگام دفع مدفوع به خودش فشار می آورد؟
_دم پرنده تکان (ریتمیک) میخورد؟
_حالت مدفوع پرنده چگونه است؟

تشخیص سریع :

منقار :
بیماری انگلی باعث سوراخ شدن نوک می شود

چشم :
بیماری انگلی باعث ایجاد لایه های اسفنجی در اطراف چشم می شود؛
مایعات مترشحه از چشم و چرک علامت بیماری شدید چشمیست.

چینه دان :
چینه دان بسیار سخت و یا حاوی مایع کف مانند نشانه بیماریست(توجه کنید که با ورم غدد لنفاوی اشتباه گرفته نشود)

پرها :
پرهای برجسته در نواحی نوک احتمالا به دلیل بیماری انگلیست؛
شکستگی و یا تیرگی قسمن انتهایی پر به دلیل وجود پارازیتها و یا بیماری پرهاست؛
کثیفی پرهای ناحیه مخرج نشون دهنده اسهال می باشد؛
کثیفی پرهای قسمت سر و سینه نشانه استفراغ است؛
پرهایی با کیفیت بد در قسمت زیرین بالها نشانه وجود میلیبه می باشد؛

تکان خوردن(به شدت) دم :
نشانه یبوست و در مرغ عشق ماده ممکن است به دلیل گرفتگی مجرای تخم باشد.

استخوان سینه :
درصورتی که کاملا بیرون زده و به راحتی قابل لمس باشد نشانه بدی تغذیه پرنده است.

پاها :
برجستگی های غیر طبیعی نشانه بیماری قارچی می باشد.

بيماريهاي‌ مهم‌

رشد بيش‌ از حد ناخن‌ها و منقار: در صورت‌ بروز اين‌ پديده‌ بايد از محلي‌ كه‌ فاقد عروق‌ خوني‌ هستند كوتاه‌ شوند.
سرماخوردگي‌: نشانه‌هاي‌ اين‌ بيماري‌ تب‌، كاهش‌ اشتها و حركات‌ مداوم‌ دم‌ است‌. بيماري‌ در صورت‌ پيشرفت‌ به‌ذات‌الريه‌ منتهي‌ مي‌شود. علاوه‌ بر درمان‌ دارويي‌ بايد دماي‌ اتاق‌ را تا 27 درجه‌ سانتيگراد بالا برده‌ و ثابت‌ نگه‌ داشت‌. به‌اشتها آمدن‌ پرنده‌ تأثير زيادي‌ در بهبودي‌ دارد بنابراين‌ بايد غذاهاي‌ مورد علاقه‌ پرنده‌ به‌ همراه‌ ويتامين‌ B به‌ آن‌ داده‌ شود.
بيماري‌ پسيتاكوز: اهميت‌ اين‌ بيماري‌ در قابليت‌ انتقال‌ آن‌ از مرغ‌ عشق‌ (و ساير طوطي‌ها) به‌ انسان‌ مي‌باشد. براي‌جلوگيري‌ از اين‌ امر، مرغ‌ عشق‌ را از جاهاي‌ كاملا مطمئن‌ خريداري‌ كرده‌ و در صورت‌ مشاهده‌ علائمي‌ چون‌ لاغري‌،كسالت‌، آب ريزش‌ از بيني‌ و اسهال‌ سبز ضمن‌ قطع‌ تماس‌ با پرنده‌ به‌ دامپزشك‌ مراجعه‌ كنيد.

درمان بيماري

سرماخوردگي مرغ عشق:
لازم نيست حتما هواي سرد باشد يکي از عواملي که باعث سرماخوردگي مرغ عشق ميشود ، جريان تند هواست. پس بايد سعي کنيد چه در تابستان و چه در زمستان پرنده را در دماي متوسط و جايي قرار بدهيد که جريان هوا شدید نباشد.
نکته : سعي کنيد از همان اول که پرنده را خریداری میکنید ، قفسش را در یک محل ثابت بگذارید و جابجا نکنيد. پس جايي را در نظر بگيريد که شرايط فوق را داشته باشد.

درمان سرما خوردگي :وقتي پرنده سرما خورد در کمتر مواقعی بهبود میابد بنابراين پيش گيري بهتر ازدرمان است .
ولي اگه سرما خورد :
1_ پرنده مريض را سريعا از قفس بيرون آورده و در یک قفس ديگر قرار دهید (تنها).
2_ قفس را به يک جاي گرم ببريد. اين مکان نبايد شلوغ و پر سر و صدا باشد.
3_در اين زمان به هيچ عنوان سبزي و ميوه به پرنده ندهيد.
4_در ظرف آب پرنده بیمار، روزي نصف قرص جوشان مولتي ويتامين ( يا 12 قطره ) و نصفي هم کلسيم جوشان بريزيد.
5_ آنتي بيوتيک ضروريست؛ از داروخانه هاي دامپزشکي شربت آنتي بيوتيک تهيه کنيد اگر امکانش نبود از شربتهاي خوراکي آنتي بيوتيک انساني ، 10-12 قطره در ظرف آب بريزيد. ولي هر روز اين کار را تجديد کنيد. در صورت نبود شربت ، قرص اريترومايسين را کوبيده و با آب ولرم مخلوط کنيد ( براي هر روز نصف قرص کافي می باشد ) ، وقتي خوب رقيق شد ، با قطره چکان ، 4-5 قطره در دهان پرنده مريض بچکانید.

زخم و عفونت آن :
1_اولا قفس پرنده زخمی را حتما عوض کنيد.
2_از داروخانه يک شربت آموکسي سيلين يا يک شربت آنتي بيوتيک ديگر تهيه کنيد و در ظرف آب بريزيد و هر روز آب درون ظرف را عوض کنيد.
3_ويتامين را فراموش نکنيد؛ سبزي (جعفري و شويد و هويج) و ميوه (سيب) حتما درون قفس بگذاريد.
4_پماد تتراسيکلين چشمي را هر 6 ساعت به آرامي ( خيلي آرام و با احتياط ) به محل زخم بماليد ، طوري که کاملا جذب شود.
5_نگذاريد در اين مدت ( تا بهبودی کامل ) به او استرس وارد شود.

علائم گير كردن تخم و راه درمان آن :
محل اتصال دم به بدن پرنده از پشت برجسته ميشود زير شکمش هم باد مي کند ، دم هم آويزان ميشود و پرنده آنقدر بي حال ميشود که نخواهد توانست روی میله بنشيند و در کف قفس مینشیند مياد کف قفس
براي کمکهاي اوليه ، کمي محل بيرون آمدن تخم را با روغن مايع چرب کنيد؛ کمي روغن را با انگشت به موضع بزنيد و خيلي آرام و با ملايمت ماساژ دهید.پرنده را گرم نگه داشته و سريعا به دامپزشک متخصص پرندگان مراجعه کنید.
نکته: کمبود کلسيم و مواد معدني دليل گير کردن تخم در بدن مرغ عشق و سایر پرندگان میباشد ، چون پوسته آهکي تخم نرم مي ماند و به همين سبب پرنده نمي تواند با فشار معمول زايمان، تخمگذاری کند.
پيشگيري : رژيم سرشار از کلسيم (کف دريا) و ويتامين + سبزيجات و ميوه جات تازه

اسهال :
نشانه بارز سرماخوردگي يا خوردن غذاي فاسد است پس توصيه مي شود که ( پرنده هاي سالم را از مريض جدا کنيد)
1_دادن هر گونه سبزي، ميوه و گندم جوانه زده را قطع کنيد،
2_مولتي ويتامين را به صورت قطره يا قرص جوشان در برنامه غذايی پرنده بگذاريد
3_اگر نشانه اي از آب ريزش بيني هم مشاهده مي کنيد، مي توانيد مطمئن باشيد که سرما خورده است در اين حالت يک کپسول آموکسي سيلين را باز کرده و پودرش را در نصف ليوان آب ولرم حل کنيد و به همراه ويتامينها در ظرف آب پرنده خود بريزيد.

يبوست:
به علت هضم نشدن غذا ( ناشي از يبوست) حالت تهوع در پرنده ايجاد شده و استفراغ مي کند. يبوست مي تواند به دليل کمبود سبزي و ميوه در غذاي پرنده باشد. درمان يبوست اگر به اين دليل باشد اکثرا به اين صورت انجام ميگردد : 2-1 قطره روغن زيتون را با قطره چکان روی زبان پرنده بريزيد. اگر بعد از يک تا دو ساعت، دفع مدفوع راحتتر نگردید، دوباره کار را تکرار کنيد . اما بیش از دوبار در یک روز این کار را انجام ندهید.

عطسه مرغ عشق :
اگر علائمي مثل بي حالي ، لرزش و چشمهاي بي حال و مدفوع آبکي نداشته باشد عطسه مشکل ساز نيست.

نیوکاسل



ویروس عامل بیماری از خانواده پارامیکسوویریده و جنس روبلاویروس است. در دمای 56 و 60 درجه سانتیگراد به ترتیب در عرض سه ساعت و سی دقیقه غیرفعال می شود. در pH اسیدی هم ویروس دوام نمی آورد. از میان مواد شیمیایی هم این ویروس به اتر حساس است و توسط ضدعفونی کننده های فرمالین و فنل غیرفعال می گردد. در دمای محیط و بخصوص در مدفوع مدت زمان طولانی زنده می ماند.

میزبان :
تعداد زیادی از گونه های پرندگان اهلی و وحشی

میزان واگیری و مرگ و میر بیماری:
بسته به گونه پرنده و سویه ویروس متفاوت است.جوجه ها از حساسیت بسیار زیادی برخوردارند و اردک و غاز در میان طیور از حساسیت کمی برخوردارند.
ناقلین :
خانواده طوطی سانان و برخی از پرندگان وحشی می توانند ناقل ویروس باشند.

راههای انتقال بیماری :
تماس مستقیم با ترشحات بخصوص مدفوع پرنده مبتلا
تماس با غذا ، آب ، وسایل و ... آلوده

منبع ویروس :
ترشحات تنفسی و مدفوع
تمام قسمت های لاشه
ویروس در طی دوره کمون و برای مدت زمانی محدود و کوتاه در طی دوره نقاهت دفع می شود.
برخی طوطی سانان بصورت منقطع حتی بیش از یک سال هم این ویروس را دفع نموده اند.

دوره کمون :
4 تا 6 روز است.

علائم تنفسی و یا عصبی :
نفس نفس زدن و سرفه
افتادگی بالها ، کشیدن پاها ، پیچش سر و گردن ، چرخش ، افسردگی ، بی اشتهایی ، فلج کامل
اسهال سبز و آبکی
تورم بافتهای اطراف چشم و در گردن


درمان :
ندارد

پیشگیری :
با واکسیناسیون

پسيتاکوز

بيماري کلاميديوز پرندگان يک بيماري عفوني حاد يا مزمن برخي طيور اهلي و بسياري از پرندگان زينتي ،مهاجر و وحشي مي باشد و نشانه هاي بيماري در پرندگاني که بطور باليني بيمار مي باشند شامل عوارض و جراحات عمومي در دستگاه تنفسي و گوارش مي باشد وعفونت مخفي ممهمترين و غالبترين نوع بيماري در پرندگان است.

ميزبانان :
کلاميديوز در پرندگان خانواده طوطي سانان و انسان پسيتاکوز و در ساير خانواده هاي پرندگان «اورنيتوز» ناميده مي شود.

سن ابتلاء :
کلميديوز در بسياري از انواع پرندگان و در سنين مختلف بروز مي کند .اغلب موارد حاد بيماري در پرندگان جوان ديده مي شود .طوطي ها ،پاراکيت ها و کبوتران بيشتر مبتلا مي شوند.

سبب شناسي :
عامل بيماري در پرندگان کلاميدياپسيتاسي مي باشد. کلاميديا ارتباط زديکي با ريکتزيا دارد.انواع کلاميدياپسيتاسي که تاکنون شناسايي شده اند ، به ميزان زيادي در بيماريزايي،با يکديگر متفاوتند .گاهي اوقات توام شدن عفونت با ساير عوامل بيماريزا ،خصوصا سالمونلا ،موجب افزايش قدرت بيماريزايي کلاميدياپسيتاسي مي شود.پرندگان جوان حساسيت بيشتري دارند.تراکم جمعيت يا ساير شرايط نامساعد محيطي و استرس حمل و نقل،مسابقه و دستکاري کردن پرنده، موجب افزايش شدت بيماري مي گردد.

ناقلين :
پرندگان وحشي و زينتي کلاميديا را به جوجه هايشان منتقل مي کنند و تعدادي از جوجه ها که زنده مي مانند حامل بيماري مي باشند .نکته ظريف بين ميزبان و عامل بيماريزا اين است که استرس ها موجب مي شوند که دفع کلاميديا در ترشحات و مواد دفعي پرنده حامل ،متناوبا رخ داده و ساير پرندگان حساس را مبتلا نمايد.
ممکن است بيماري کلاميديوز هنگامي که تعداد زيادي پرنده ، از جمله حاملهاي منتشر کننده بيماري ، در يک جا جمع مي شوند بصورت همه گيري درآيد .معمولا انتقال بيماري با استنشاق ذرات خشک شده مدفوع آلوده انجام مي گيرد و لي امکان دارد کلاميديا پسيتاسي از راه خوراکي نيز منتقل شود.

نشانه هاي باليني :
بروز شکل خفيف کلاميديوز پرندگان به نشانه هاي خفيفي منتج مي گردد که ممکن است تشخيص داده نشود ، يا اينکه ممکن است در اين شکل از بيماري نشانه هاي خفيف تنفسي يا اسهال جلب نظر نمايد. در اشکال شديدتر بيماري اسهال آبکي مشاهده مي شود .عدم تعدل در هنگام راه رفتن يا فلجي زودگذر نيز مشاهده شده است.
اغلب تورم ملتحمه چشم بصورت يک يا دو طرفي ، بيانگر احتمال بيماري کلاميديوز مي باشد .نشانه هاي ديگري شامل: کز کردن ، لاغري ، اسهال و صداهاي تنفسي نيز وجود دارد.

پيشگيري :
چون هيچگونه واکسن موثري عليه کلاميوز وجود ندارد،راه پيشگيري بيماري در طيور براساس پرهيز از قرار گرفتن در معرض آلودگي است.لوازم و وسايل بايد قبل از مصرف تميز و ضدعفوني شوند. همه ي پرندگان خانواده طوطي سانان براي پيشگيري از پسيتاکوز احتمالي، بايد با تتراسايکلين تحت درمان قرار گيرند.

يبوست

علائم :
در اين بيماري پرنده با پرهاي پف كرده به گونه اي بي تفاوت در قفس ميشينه و سعي در دفع فضله مي كنه بدون اون كه نتيجه اي بگيره. پرنده رفتاري شبيه به بيماري گرفتگي مجراي تخم گذاري از خودش نشون ميده. از ديگر علائم ميتوان به كمي اشتها ، سستي و بيحالي و دفع فضولات با زحمت زياد همراه با تكان دادن خود و وجود رنگ سياه در فضولات پرنده و خشك بودن آن اشاره كرد.

علل بيماري :
مصرف خوراك مانده و تغذيه از اشياء غير مجاز و همچنین اختلال در عملکرد دستگاه گوارش

مداواي بيماري :
ماليدن روغن خوراكي مايع به مخرج پرنده . چكاندن يك قطره روغن كرچك يا روغن پارافين مايع در منقار پرنده . تغذيه پرنده با ميوه و سبزيجات .
غذاي پرنده بايد تريد شير خام با نان تست و مقدار زيادي كاهو باشه كه البته اين غذا نبايد بيشتر از دو ساعت در قفس پرنده بماند چون فاسد ميشود. اضافه كردن مقدار بسيار كم سولفات دومنيزي به آب آشاميدني پرنده میتونه مفید باشد.

غده يا ورم جلدي

ورم زير جلدي در پرنده ها به علت مسدود شدن يكي از روزنه هاي ترشحات طبيعي بدن اتفاق مي افتد. اين روزنه ها كه كارشان بيرون دادن بعضي از ترشحات طبيعي و داخلي بدن پرنده است گاهي بسته شده و ترشحات راهي به بيرون پیدا نمیکنند در نتيجه در زير پوست پرنده جمع شده و بتدريج تراكم اين ماده زياد گردیده و تشكيل توموري در بدن پرنده ميدند.

درمان :
همين كه تومور كاملا رشد كرده و بزرگ شد و پوست روي آن كشيده و نازك گرديد موقع آن است که از زير پوست بیرون آورده شود. پوست نازك شده را با يك تيغ تيز و استريل شده بشكافيد و ماده پنيري شكل داخل آن را بيرون بياوريد . سپس به سر يك چوب خلال دندان پنبه استريلي بپيچيد و زخم ايجاد شده را با آب استريل با دقت بشوييد. بعد از آن پرنده را در قفس و مكاني راحت و بي سر و صدا قرار دهيد و اطراف قفس را با پارچه اي بپوشانيد تا از جست و خيز و فعاليتهاي اضافي پرنده جلوگيري شود.

آبله


سالهاست كه آبله پرندگان شناخته شده است. در ابتدا آنرا يك بيماري منحصر از ساير بيماريها مي دانستند. ملاحظه شده در پرندگاني كه به صورت گروهي در يك مكان نگهداري مي شوند بيماري بروز مي كند. آبله پرندگان شبيه آبله ساير پستانداران و انسان است . مانند آنها زخم هايي ايجاد مي كند ولي به انسان و ساير پستانداران سرايت نمي كند. شدت بيماري بر حسب نوع ميزبان متفاوت است. بعضي از آنها در نوع به خصوصي خطرناكتر هستند و در بعضي ديگر حتي قادر به ايجاد بيماري نيستند و يا اگر پرنده اي به آن مبتلا شود در آن امنيت ايجاد مي كند. تحريك و توليد آنتي بادي بستگي به نوع ويروس دارد. پرندگاني كه به بيماري مبتلا مي شوند ، پس از بهبودي ، امنيت دائمي كسب مي كنند. بعضي از انواع ، حتي به حالت خفيف بيماري مبتلا مي شوند و امنيت بر ضد يك يا چند نوع آبله پيدا مي كنند.

علائم كلينيكي بيماري :
آبله ابتدا پوست و اعضا زير پوست سر و حفره هاي مربوطه را آلوده مي كند. .ويروس در سلولهاي پوست ، رشد نموده و تكثير مي شود. سپس آنها را تخريب كرده ، مي تركاند و در نتيجه ، ترشح لنف را تحريك مي كند. زخم هاي پوست متورم مي شوند و حالت تاول به خود مي گيرند كه به اندازه هاي مختلف و جدا از هم قرار مي گيرند. تاولها پر از مايع و مملو از ويروس مي باشند. پس از تركيدن تاول ها پوست روي آنها زرد رنگ و نكروتيك مي گردد. اين زخم ها در اثر آلودگي ثانويه متورم و شكل زگيل به خود مي گيرند و گاهي نيز زخم ها در اثر آلودگي باكتريها باعث نكروز مي گردد.
ترشحات چشمها ، پلكها را بهم مي چسباند و پرنده نابينا مي شود. گاهي نيز هجوم خون شديد در چشم بوجود مي آيد. تورم پلك چشم يك حالت پف كرده به چشم ميدهد و ترشحات صاف از چشم جاري ميگردد.
پلك سوم به طرف وسط چشم كشيده مي شود . به طوري كه نصف آن بسته به نظر ميرسد. پرهاي اطراف سر غالبا آلوده و كثيف مي شوند. اشتها كم و گاهي به كلي قطع ميگردد. با اين حال اشتها در بعضي از پرندگان طبيعي مي ماند. ولي در عرض چند روز ممكن است تمامي جمعيت پرنده ها در يك مكان نگهداري آلوده شوند. چشم آنهايي كه از همه زودتر مبتلا مي شوند داراي ترشحات غليظ و چركي است.
همچنين زخم هايي در نزديك بيني و منقار و ساير نواحي نرم توليد مي شود كه در كبوتر و قناري مشابه آنها در روي پا و گاهي بال نيز ايجاد مي شود. پس از اينكه پوست روي زخم ها افتاد ، جاي آنها باقي مي ماند. گاهي اين زخمها در دهان ، حنجره و قسمت هاي مخاطي ديده مي شود كه سفيد رنگ و متورم است. گاهي لايه هايي از سلولهاي مرده به وجود آمده و حالت ديفتريك به خود ميگيرد. سپس با انباشتگي و بهم پيوستگي سلولها مخاط ورق ورق مي شود و كنده شده و مي افتد و زير آنها نسوج تازه و قرمز رنگ نمايان ميگردد.
موقعي كه زخم آبله در حنجره ايجاد مي شود ، نفس كشيدن پرنده مشكل ميگردد. اغلب نفس نفس مي زند. اين حالت همزمان با ورود ويروس در خون ايجاد مي شود ولي اگر شدت ويروس و يا مقدار آن زياد باشد پرنده تلف ميگردد. اكثرا شدت ويروس زياد نيست و در نتيجه مرگ كمتر اتفاق مي افتد. در حالات شديد آبله در قناري ، ويروس در داخل سلول رشد كرده و تكثير مي شود. در نتيجه در نسوج داخل و همچنين در پوست و مخاطات ، ترشحاتي كه گاهي صاف و زماني خوني است بوجود مي آيد. در ضمن تورم ريه هم ديده مي شود.

معالجه و پيشگيري :
به طور كلي داروي اختصاصي براي معالجه بيماريهاي ويروسي وجود ندارد. پيشگيري به شكل واكسيناسيون ، بهترين روش كنترل بيماري است. برداشت زخم هاي پوستي و شتشو با جوش شيرين 5 درصد وبرداشت زخم هاي ديفتريك از مخاطات و ماليدن گلسيرين يده در محل زخم ، شتشوي چشم با يك تا 2 درصد نمك ، ماليدن آنتي بيوتيك هاي قوي به داخل چشم ، همچنين استفاده از پماد اكسي تتراسيكلين و يا كلراتتراسيكلين چشمي ، به بهبودي چشم كمك مي كند كه تا يك هفته ممكن است طول بكشد. اگر هجوم خون شديد باشد ، شتشو با چايي پر رنگ با دماي 40 درجه كمك خواهد كرد. بهترين روش پيشگيري ، مايه كوبي در كشاله بال با واكسن استيل است.
آبله غالبا در كشورهاي مناطق گرمسيري و معتدل بروز كرده و در كشورهاي سردسير تنها در فصل تابستان شايع و عمدتا به وسيله حشرات منتقل ميگردد. البته پرندگان وحشي نيز در گسترش بيماري نقش دارند. گرچه انتقال بيماري اغلب مستقيم صورت ميگيرد ولي گاهي در اثر غذاي آلوده نيز امكان سرايت بيماري وجود دارد.

بيماري لاغري


علايم :
پرنده بيمار به سرعت قسمت عمده گوشت بدن خود را از دست ميدهد.علايم ظاهري اين بيماري به صورت افسردگي و بيحالي پرنده ، چشماني بي فروغ است . گاهي هم حالت لرزيدن ديده مي شود. پرنده بيمار با حالتي متشنج خود را به طرف آب و غذا مي رساند كه اين نشان دهنده این است كه پرنده دردهاي شديد دروني دارد و وقتی از اين حالت رها شد به خواب عميقي فرو ميرود.

علت بيماري :
هنوز كاملا مشخص نشده ولي بيشتر علت آنرا در اثر كثيف بودن مواد غذايي و نارسايي آن ميدانند.

مداوا :
چنين پرنده اي را بايد فورا از پرندگان ديگر جدا کرد. ابتدا يك قطره روغن كرچك يا روغن زيتون به حلق پرنده چكانده بشه و بعد تمام دانه هاي سفت و خشك از قفس او خارج شده و به جاي آن دانه هاي خيس كرده گذاشته شود و بعد از آن تريد نان و شير درست كرده و نصف زرده تخم مرغ سفت پخته را در آن خوب مخلوط نموده در قفس بگذارید.
قفس پرنده بيمار را روزها در معرض تابش آفتاب قرار بدید و شبها هم دور و اطراف قفس را كاملا بپوشانيد. گرم بودن جاي اين پرنده از مراحل اوليه معالجه می باشد.

استفاده از مولتی ویتامین هم اکیدا توصیه می شود.

منابع :

کتب :

مرغ عشق

معرفی

مرغ‌ عشق‌-Budgerigar-یكی‌ از اعضا كوچك‌ خانواده‌ طوطی‌ها محسوب‌ می‌شود. مهد این‌ پرنده‌ زیبا استرالیا می‌باشد.در طول‌ قرن‌ 19 و 20 هزاران‌ جفت‌ از این‌ پرنده‌ به‌ سایر قاره‌ها آورده‌ شد و خیلی‌ زود توانست‌ جای‌ خود را به‌ عنوان‌ یك‌حیوان‌ خانگی‌ محبوب‌ باز كند. رنگهای‌ زیبا، صدای‌ دلنشین‌، توانایی‌ تقلید صدا، طبیعت‌ اجتماعی‌، نگهداری‌ آسان‌ وقیمت‌ ارزان‌، مرغ‌ عشق‌ را به‌ یكی‌ از محبوب‌ترین‌ پرندگان‌ تبدیل‌ كرده‌ است‌.
 سایر مشخصات‌
طول‌ عمر: 7-8 سال‌
وزن‌: 40-45 گرم‌
طول‌ بدن‌ پرنده‌ نر: 18 سانتیمتر

خصوصیات‌

مرغ‌ عشق‌ در رنگهای‌ متنوعی‌ وجود دارد كه‌ از جمله‌ آنها سبز، زرد، آبی‌ و شیری‌ می‌باشد. در طبیعت‌ به‌ كمك‌ منقارقوی‌ و شكل‌ انگشتان‌ پاهایش‌، دو انگشت‌ رو به‌ جلو و دو تا رو به‌ عقب‌ به‌ راحتی‌ از شاخه‌ها بالا می‌رود.
مرغ‌ عشق‌ حدودا در 3 ماهگی‌ بالغ‌ می‌شود. برجستگی‌ روی‌ قاعده‌ منقار در غالب‌ پرندگان‌ نر بالغ‌ آبی‌ روشن‌ یا بنفش‌و در ماده‌ بالغ‌ قهوه‌ای‌ است‌. البته‌ این‌ رنگ‌ در نابالغین‌ كاملا مشخص‌ نیست‌ ضمن‌ اینكه‌ هنگام‌ بیماری‌ یا پیری‌ رنگ‌بتدریج‌ كم‌ می‌شود.
مرغ‌ عشق‌ ماده‌ در هر نوبت‌ به‌ طور متوسط 4-6 تخم‌ می‌گذارد. جوجه‌ها 16-18 روز بعد از تخم‌ بیرون‌ آمده‌ و24-28 روز در لانه‌ می‌مانند. در طول‌ این‌ مدت‌ جوجه‌ها به‌ شدت‌ وابسته‌ به‌ مادر هستند.
 

 رابطه‌ با انسان‌ و حیوانات‌ خانگی‌

مرغ‌ عشق‌ خیلی‌ زود اهلی‌ شده‌ و به‌ خانه‌ خو می‌گیرد. می‌توان‌ به‌ آن‌ یاد داد كه‌ روی‌ انگشت‌ بنشیند حضورسگ‌ و گربه‌ موجب‌ ناراحتی‌ پرنده‌ می‌شود حتی‌ اگر به‌ آن‌ دسترسی‌ نداشته‌ باشند.
پرنده‌ جدید را باید بتدریج‌ وارد كرد حتی‌ اگر جفت‌ پرنده‌ شما باشد. بهتر است‌ ابتدا در قفسهای‌ مجزا ولی‌ كنار هم‌باشند (بدون‌ تماس‌) تا به‌ هم‌ عادت‌ كنند

تولید مثل‌
برای‌ موفقیت‌ در جوجه‌ گرفتن‌ باید به‌ موارد زیر توجه‌ شود:

1ـ فراهم‌ آوردن‌ شرایط مناسب‌ نگهداری‌ و تغذیه‌

2ـ قرار دادن‌ جعبه‌ آشیانه‌: یك‌ محرك‌ برای‌ تولید مثل‌ محسوب‌ می‌شود. برای‌ مرغ‌ عشق‌ جعبه‌ آشیانه‌ به‌ اندازه‌23‚17‚17 سانتیمتر و ورودی‌ به‌ قطر 4-5 سانتیمتر مناسب‌ است‌. وجود یك‌ میله‌ جلوی‌ سوراخ‌ ورودی‌ كمك‌ می‌كندپرنده‌ نر جفت‌ خود را هنگام‌ خوابیدن‌ روی‌ تخم‌ها بهتر تغذیه‌ كند. بهتر است‌ كف‌ جعبه‌ آشیانه‌ كشویی‌ باشد  تا تمیز كردن‌ آن‌ به‌ سادگی‌ صورت‌ گیرد. ضمنا مرغ‌ عشق‌ تخم‌ را مستقیما روی‌ چوب‌ می‌گذارد و نیاز به‌ ماده‌دیگری‌ نیست‌.
3ـ استرس: استرس‌ را باید به‌ حداقل‌ رساند. صاحبان‌ وسواسی‌ یا فضول‌ كه‌ بطور متناوب‌ داخل‌ جعبه‌ آشیانه‌ را نگاه‌می‌كنند و نیز ظاهر شدن‌ شكارچیان‌ مانند گربه‌ اطراف‌ قفس‌ از عوامل‌ مهم‌ استرس‌ محسوب‌ می‌شوند.

4ـ نقش‌ تحریك‌ سایر پرندگان‌: می‌توان‌ 2 جفت‌ مرغ‌ عشق‌ را در قفس‌های‌ مجزا ولی‌ در كنار یكدیگر قرار داد. صدای‌ هرجفت‌ می‌تواند جفت‌ مقابل‌ را به‌ نشان‌ دادن‌ رفتار تولید مثلی‌ تشویق‌ كند.

5ـ تأثیر نور: افزایش‌ تدریجی‌ مدت‌ زمان‌ وجود نور تحریك‌ مناسبی‌ است‌. فصل‌ جفت‌گیری‌ مرغ‌ عشق‌ >معمولا< بهار وتابستان‌ است‌

نگهداری

قفس‌:
باید فضای‌ كافی‌ برای‌ تحرك‌ پرنده‌ داشته‌ باشد. اندازه‌ توصیه‌ شده‌ برای‌ یك‌ جفت‌ مرغ‌ عشق‌ 75‚60‚100سانتیمتر می‌باشد. داشتن‌ میله‌های‌ افقی‌ (نسبت‌ به‌ عمودی‌) ارجح‌ است‌ چرا كه‌ پرنده‌ می‌تواند برای‌ بالا رفتن‌ از آن‌استفاده‌ كند.

مكان‌ قفس‌:
 قفس‌ باید در اتاقی‌ روشن‌، با هوای‌ مناسب‌ و در جریان‌ (با دمای‌ 1-26 سانتیگراد بدون‌ تغییرات‌ ناگهانی‌)،بدون‌ دود سیگار و در گوشه‌ای‌ از اتاق‌ قرار داد تا پرنده‌ احساس‌ امنیت‌ كند. پرنده‌ نباید در معرض‌ تابش‌ مستقیم‌ خورشیدباشد همچنین‌ آشپزخانه‌ محل‌ مناسبی‌ برای‌ قفس‌ نمی‌باشد چون‌ دارای‌ بخارات‌ مضر است‌. ارتفاع‌ قفس‌ بهتر است‌طوری‌ باشد كه‌ پرنده‌ حدودا هم‌ سطح‌ چشمان‌ شما باشد تا كنترل‌ و اهلی‌ كردن‌ آن‌ ساده‌تر شود.
با توجه‌ به‌ اینكه‌ مرغ‌ عشق‌ در شب‌ ساعاتی‌ را می‌خوابد در صورتیكه‌ برق‌ روشن‌ است‌ بهتر است‌ روی‌ قفس‌ با پارچه‌پوشانده‌ شود.

وسایل‌ داخل‌ قفس‌:
 وسایل‌ لازم‌ برای‌ قفس‌ شامل‌ ظروف‌ آب‌، غذا و سنگریزه‌ و قالب‌ معدنی‌ (یا كف‌ دریا) می‌باشد.اسباب‌ بازی‌ نیز بویژه‌ برای‌ یك‌ پرنده‌ تنها لازم‌ است‌.
كف‌ قفس‌ را می‌توان‌ با روزنامه‌ (رنگی‌ نباشد) یا روزنامه‌ كه‌ روی‌ آن‌ ماسه‌ ریخته‌ شده‌ است‌، پوشاند. آبخوری‌ لوله‌ای‌،برای‌ مرغ‌ عشق‌ مناسب‌ است‌. جلوی‌ ظروف‌ آب‌ و غذا باید میله‌ باشد تا پرنده‌ بتواند بر روی‌ آن‌ بنشیند ضمن‌ اینكه‌ظروف‌ آب‌ و غذا نباید زیر میله‌های‌ بالایی‌ قفس‌ باشند چر كه‌ با مدفوع‌ پرنده‌ آلوده‌ می‌شوند. آب‌ همیشه‌ تازه‌ و تمیز بایددر اختیار پرنده‌ باشد. كف‌ قفس‌ باید هر روز و كل‌ قفس‌ 3-4 روز یك‌ بار تمیز شوند.

میله‌ داخل‌ قفس‌:
 میله‌های‌ چوبی‌ نسبت‌ به‌ پلاستیكی‌ ارجح‌ هستند ضمن‌ اینكه‌ بهتر است‌ قطر میله‌ها متفاوت‌ باشد. به‌طور كلی‌ قراردادن‌ شاخه‌ درخت‌ بویژه‌ به‌ جای‌ میله‌های‌ بالایی‌ قفس‌ مناسبتر است‌ چرا كه‌ پرنده‌ می‌تواند از آن‌ بالا رفته‌ضمنا ناخن‌هایش‌ نیز ساییده‌ می‌شود. برای‌ این‌ كار می‌توان‌ یك‌ ساقه‌ به‌ قطر 1-1/5 سانتیمتر پیدا كرده‌ كه‌ عاری‌ ازسمپاشی‌، قارچ‌ و مدفوع‌ پرندگان‌ وحشی‌ باشد سپس‌ برگ‌ و شاخه‌های‌ اضافی‌ آن‌ را قطع‌ كرده‌ و داخل‌ قفس‌ قرار داد.

اسباب‌ بازی‌:
مرغ‌ عشق‌ آینه‌ را دوست‌ دارد. می‌توان‌ یك‌ آینه‌ كوچك‌ را داخل‌ قفس‌ قرار داد یا بهتر است‌ یك‌ آینه‌دیواری‌ كنار قفس‌ باشد تا پرنده‌ خود را ببیند. اسباب‌ بازیهای‌ دیگر مورد علاقه‌ مرغ‌ عشق‌ شامل‌ نردبان‌، تاب‌، توپ‌پینگ‌پنگ‌ آویزان‌ و زنگ‌ می‌باشند.

 ‌

تغذیه
غذای‌ اصلی‌ مرغ‌ عشق‌ در اسارت‌ و آزادی‌ دانه‌ است‌. دانه‌ها شمال‌ 2 گروه‌ مهم‌ هستند:
1ـ دانه‌ غلات‌: كربوهیدرات‌ زیاد و چربی‌ كم‌ دارند; مانند ارزن‌ و ذرت‌.
2ـ دانه‌های‌ روغنی‌: چربی‌ زیاد و كربوهیدرات‌ كم‌ دارند; مانند تخم‌ آفتابگردان‌ یا تخم‌ كتان‌.
غذای‌ مناسب‌ مرغ‌ عشق‌ شامل‌ دانه‌ قناری‌ و ارزن‌ می‌باشد ولی‌ این‌ تركیب‌ غذای‌ كاملی‌ نیست‌ بویژه‌ هنگام‌ تولید مثل‌و برای‌ بالانس‌ كردن‌ آن‌ اضافه‌ كردن‌ یك‌ دانه‌ روغنی‌ (مانند تخم‌ كتان‌) لازم‌ است‌. علاوه‌ بر اینها سبزیجات‌ (مانند هویج‌،كلم‌)، میوه‌های‌ تازه‌ (مانند سیب‌، انگور) و نیز مكمل‌ توصیه‌ می‌شوند. باید توجه‌ داشت‌ كه‌ هر نوع‌ تغییر جیره‌ به‌ تدریج‌انجام‌ شود.
مكمل‌: دو مكمل‌ مهم‌ برای‌ مرغ‌ عشق‌ سنگریزه‌ (یا شن‌) و كف‌ دریا می‌باشند. پرندگان‌ دانه‌خوار از جمله‌ مرغ‌ عشق‌اغلب‌ قبل‌ از خوردن‌ دانه‌ اقدام‌ به‌ خوردن‌ سنگریزه‌ می‌كنند. سنگریزه‌ در سنگدان‌ پرنده‌ كمك‌ به‌ شكستن‌ دانه‌ كرده‌ ونقش‌ مهمی‌ در هضم‌ آن‌ دارد. باید توجه‌ داشت‌ كه‌ سنگریزه‌ آلوده‌ نباشد. كف‌ دریا یك‌ منبع‌ با ارزش‌ كلسیم‌ است‌ ضمناپرنده‌ جوان‌ از آن‌ برای‌ اصلاح‌ منقارش‌ نیز استفاده‌ می‌كند. بهتر است‌ در جایی‌ فیكس‌ باشد تا توسط پرنده‌ جابجا نشود.

آب‌ (برای‌ نوشیدن‌ و استحمام‌)
مرغ‌ عشق‌ به‌ آب‌ كمی‌ نیاز دارد ولی‌ آب‌ تازه‌ در ظرف‌ تمیز باید همیشه‌ در دسترس‌ باشد. بهتر است‌ آب‌ هر روزعوض‌ شود.
پرنده‌ برای‌ آراستن‌ پرهای‌ خود نیز نیاز به‌ آب‌ دارد. برخی‌ پرنده‌ها برای‌ استحمام‌ ظرف‌ آب‌ را دوست‌ دارند و برخی‌دیگر را می‌توان‌ به‌ آرامی‌ اسپری‌ زد. باید توجه‌ داشت‌ كه‌ این‌ كار در یك‌ روز خوب‌ و گرم‌ انجام‌ شود و پرنده‌ قبل‌ ازخوابیدن‌ خود زمان‌ مناسب‌ برای‌ خشك‌ شدن‌ داشته‌ باشد.
 

 تمرین‌ و ورزش‌
مرغ‌ عشق‌ نیاز به‌ پرواز آزاد دارد. در صورتیكه‌ پرنده‌ شما به‌ قفس‌ عادت‌ كرده‌، می‌تواند هر روز بیرون‌ بیاید و در اتاق‌پرواز كند. برای‌ این‌ كار ابتدا باید شرایط اتاق‌ كاملا مناسب‌ باشد. در و پنجره‌ها بسته‌، بخاری‌ها خاموش‌ و سگ‌ و گربه‌ دراتاق‌ نباشد. آنگاه‌ می‌توان‌ در قفس‌ را باز كرده‌ تا پرنده‌ 20-30 دقیقه‌ بازی‌ كند. پرنده‌ای‌ كه‌ به‌ قفس‌ خود عادت‌ كرده‌ پس‌ ازاین‌ مدت‌ باز خواهد گشت‌ بویژه‌ اگر به‌ طور منظم‌ برای‌ بازی‌ بیرون‌ آورده‌ شود.
 

 صحبت كردن
مرغ‌ عشق‌ ‌تا حدی‌ قادر است‌ صحبت‌ كردن‌ را بیاموزد. بهترین‌ زمان‌ برای‌ یاد دادن‌ از حدود 5-6 هفتگی‌ است‌. پرنده‌نر از نظر یادگیری‌ بهتر از ماده‌ می‌باشد. برای‌ یاد دادن‌ باید توجه‌ كرد كه‌ كلمه‌ بدقت‌ و بارها تكرار شود. با توجه‌ به‌ اینكه‌پرنده‌ معنی‌ كلمه‌ را نمی‌فهمد باید كلمه‌ به‌ یك‌ شكل‌ تكرار گردد

.
 

بیماریهای‌ مهم‌

رشد بیش‌ از حد ناخن‌ها و منقار: در صورت‌ بروز این‌ پدیده‌ باید از محلی‌ كه‌ فاقد عروق‌ خونی‌ هستند كوتاه‌ شوند. اگرانجام‌ آن‌ مشكل‌ است‌ به‌ دامپزشك‌ مراجعه‌ كنید.
 
سرماخوردگی‌: نشانه‌های‌ این‌ بیماری‌ تب‌، كاهش‌ اشتها و حركات‌ مداوم‌ دم‌ است‌. بیماری‌ در صورت‌ پیشرفت‌ به‌ذات‌الریه‌ منتهی‌ می‌شود. علاوه‌ بر درمان‌ دارویی‌ باید دمای‌ اتاق‌ را تا 27 درجه‌ سانتیگراد بالا برده‌ و ثابت‌ نگه‌ داشت‌. به‌اشتها آمدن‌ پرنده‌ تأثیر زیادی‌ در بهبودی‌ دارد بنابراین‌ باید غذاهای‌ مورد علاقه‌ پرنده‌ به‌ همراه‌ ویتامین‌ B به‌ آن‌ داده‌ شود.

بیماری‌ پسیتاكوز: اهمیت‌ این‌ بیماری‌ در قابلیت‌ انتقال‌ آن‌ از مرغ‌ عشق‌ (و سایر طوطی‌ها) به‌ انسان‌ می‌باشد. برای‌جلوگیری‌ از این‌ امر، مرغ‌ عشق‌ را از جاهای‌ كاملا مطمئن‌ خریداری‌ كرده‌ و در صورت‌ مشاهده‌ علائمی‌ چون‌ لاغری‌،كسالت‌، ریزش‌ از بینی‌ و اسهال‌ سبز ضمن‌ قطع‌ تماس‌ با پرنده‌ به‌ دامپزشك‌ مراجعه‌ كنید.

خریداری
باید توجه‌ داشت‌ كه‌ مرغ‌ عشق‌ (مانند سایر حیوانات‌ خانگی‌) حتما باید از جای‌ مطمئن‌ خریداری‌ شود. سن‌ مناسب‌برای‌ خرید 6-7 هفتگی‌ است‌. هنگام‌ خرید به‌ وضعیت‌ پرها دقت‌ كنید چرا كه‌ نشانه‌ خوبی‌ از وضعیت‌ كلی‌ پرنده‌ است‌.در پرنده‌ سالم‌ پرها صاف‌، شفاف‌ و درخشان‌ می‌باشند در حالیكه‌ پرنده‌ بیمار كسل‌ بوده‌ و پرهای‌ ژولیده‌ای‌ دارد. چشم‌هاباید شفاف‌، درخشان‌ و فاقد تورم‌ باشند. پاها به‌ راحتی‌ میله‌ قفس‌ را بگیرند و پرنده‌ در حالت‌ ایستاده‌ زاویه‌ 30 نسبت‌ به‌خط قائم‌ داشته‌ باشد. اطراف‌ مخرج‌ طبیعی‌ و پرنده‌ شاداب‌ باشد